Maak kans op een boxspring! - Klik Hier
Feel good jaaroverzicht: de medische vooruitgang van 2020
3

Feel good jaaroverzicht: de medische vooruitgang van 2020

Wie in het afgelopen jaar de voorpagina’s volgde, zal het misschien ontgaan zijn. Terwijl de geneesmiddelensector de handen ineen sloeg en in een ongezien snel tempo coronavaccins ontwikkelde, boekte de rest van de medische wereld nog steeds vooruitgang bij de bestrijding van reuma, kanker, diabetes, hart- en vaatziekten en longaandoeningen. En er werden innovaties en therapieën geïntroduceerd die het welzijn van de patiënt verbeterden.

Het publieke debat over de zorg werd afgelopen jaar beheerst door één woord. Corona. De pandemie zorgde voor achterstanden in de reguliere zorg en een enorme druk op de IC’s. Ontwikkelingslanden trokken aan het kortste eind in de strijd om veilige hulpmiddelen. En het coronavirus zorgde voor een verwoestende impact op toegang tot geestelijke gezondheidszorg.

Het doel van dit artikel is dus geenszins de gevolgen van de pandemie te bagatelliseren, maar om je een blik te laten werpen op alle medische vooruitgang van 2020 die de voorpagina’s niet haalde. Biomedische hoogstandjes zoals immuuntherapie en cel- en gentherapie, brachten het afgelopen decennium genezing. Er is een weg ingezet naar een toekomst waarin chronische en dodelijke ziekten behandelbaar worden en het afgelopen jaar was daar, zelfs met de druk van corona op (financiële) middelen en personeel, geen uitzondering op.

Wellicht is het al hoopvol te weten dat het voor onze redactie een flinke klus was om al het goede medische nieuws te ordenen en terug te brengen naar een behapbaar artikel. Een terugblik op het medische Nieuws van de Vooruitgang in 2020:

Overlevingskans kanker toegenomen

De overlevingskans van mensen met kanker is opnieuw toegenomen. Van de patiënten die in 2013 de diagnose kanker kregen, was twee derde vijf jaar later nog in leven. Een jaar eerder was dat nog 64 procent. Gemiddeld neemt die zogeheten ‘vijfjaarsoverleving’ met een procent per jaar toe. Dat komt door betere behandelingen – en ook doordat we scherpere diagnoses kunnen stellen. Voor meerdere soorten van de ziekte geldt dat de kans op genezing fors is toegenomen. Bij mensen met slokdarmkanker bijvoorbeeld, steeg die kans de afgelopen 30 jaar van 8 procent naar 23 procent. Onderzoekers noemen die cijfers ‘indrukwekkend’.

Gemiddeld neemt die zogeheten ‘vijfjaarsoverleving’ met een procent per jaar toe

En het lijkt erop dat de vijfjaarsoverleving van kanker voorlopig niet zal dalen. Zo leverden testen met een nieuw middel tegen kanker hoopgevende resultaten op. Bij meer dan de helft van de 40 patiënten die het medicijn kregen, werd de groei van de tumor gestopt. Het medicijn heet Berzosertib en blokkeert een bepaald eiwit. Daardoor kunnen beschadigde kankercellen zichzelf niet meer repareren. Aan het onderzoek deden patiënten mee met vergevorderde tumoren, bij wie andere behandelingen niet hielpen.

LEES OOK: Feel Good Jaaroverzicht: zo werd de wereld in 2020 inclusiever en gelijker

Het onderzoek bevindt zich nog in de eerste fase, waarin werd gekeken of het middel veilig is. Toch vonden de onderzoekers in deze fase al indicaties dat het medicijn ervoor kan zorgen dat een tumor stopt met groeien. En dat is ongebruikelijk, zei professor Chris Lord van het Britse Institute of Cancer Research. Hij noemde de resultaten ‘erg veelbelovend’.

Gentherapie tegen blindheid

Een nieuwe gentechniek tilde de behandeling van kanker tevens naar een hoger plan. Amerikaanse artsen rondden afgelopen jaar de eerste fase van een onderzoek af waarin ze de afweercellen van kankerpatiënten zodanig aanpasten, dat ze tumorcellen gingen bestrijden. 

Zogenoemde immuuntherapie wordt al langer ingezet tegen kanker. Maar deze artsen gebruikten de zogeheten CRISPR-Cas-techniek, een gentechniek die de bestaande immuuntherapie veel nauwkeuriger maakt. Tijdens de eerste fase van het onderzoek is nu gebleken dat de aanpak veilig is. De Nederlandse oncoloog John Haanen denkt dat de techniek de komende vijf jaar een enorme vlucht zal nemen, zei hij tegen Trouw

Het lichaam wordt gestimuleerd om weer zelf gezonde cellen aan te maken

Gentherapie bleek ook effectief ingezet te kunnen worden bij een zeldzame oogafwijking, netvliesdystrofie. Mensen met deze oogziekte zijn nachtblind. Later kunnen zelfs alle cellen afsterven, wat volledige blindheid veroorzaakt.

Door gentherapie kan daar verandering in komen. Want met een injectie worden er goede kopieën van het gen in het oog ingebracht. Het lichaam wordt dan gestimuleerd om weer zelf gezonde cellen aan te maken. De behandeling is op dit moment alleen geschikt voor patiënten die nog beperkt zicht hebben.
Het doel is dat hun gezichtsvermogen niet verder afneemt of dat het zelfs weer verbetert.

Minder risico op dementie

Bij de bestrijding van dementie bleek afgelopen jaar dat meer is bereikt dan werd gedacht. Zo lopen ouderen minder risico op dementie dan tien jaar geleden. Dat is te danken aan een gezondere leefstijl en betere gezondheidszorg, bleek uit een onderzoek van het Erasmus MC. Iemand van 70 heeft nu 13 procent minder kans om binnen vijf jaar dement te worden dan tien jaar geleden.

Ouderen lopen minder risico op dementie dan tien jaar geleden

Philip Scheltens, directeur van Alzheimer Nederland, zei tegen De Volkskrant dat deze cijfers niet perse betekenen dat deze trend doorzet. Hij meent dat het vooral iets zegt over het verleden: over effectieve medicatie en aanpak van hart- en vaatziekten en de nadruk op een gezonde leefstijl. Het is al langer bekend dat sommige leefstijl-factoren het risico op dementie verminderen. Bijvoorbeeld goede sociale contacten, fysiek actief zijn en niet roken.

En over leefstijlfactoren gesproken: zwemmen in koud water kan mogelijk de ontwikkeling van dementie vertragen. Dat zeiden Britse wetenschappers eerder dit jaar.
Zij deden onderzoek naar een beschermend eiwit dat van nature in je bloed zit. Uit eerdere proeven met muizen bleek dat een toename van dit eiwit de ontwikkeling van dementie kan vertragen, en dat het beschadigde cellen zelfs kan repareren.

LEES OOK: Feel Good Jaaroverzicht: deze vooruitgang boekte de natuur in 2020

De onderzoekers vroegen één groep vrijwilligers om regelmatig Tai Chi, een Chinese vechtkunstsport te gaan doen, en een andere groep om regelmatig te gaan zwemmen in koud water. Wat bleek: bij veel van de zwemmers nam het beschermende eiwit toe, terwijl dat bij niemand van de Tai Chi-groep gebeurde. Volgens de onderzoekers kan deze ontdekking helpen bij het ontwikkelen van een medicijn dat dementie vertraagt.

Kijken naar je operatie in virtual reality

Innovatie droeg ook in 2020 weer veel bij aan het welzijn van de patiënt. Zo kunnen patiënten van de kinderafdeling in het Groene Hart Ziekenhuis in Gouda sinds afgelopen zomer met een Virtual Reality-bril zien hoe hun operatie gaat verlopen.  Je ziet dan bijvoorbeeld hoe je van de verpleegkamer naar de operatiekamer gaat. Daarnaast maak je kennis met de anesthesist, de chirurg en de operatieassistent.

Medisch pedagogisch medewerker Lianne Stuurman van het ziekenhuis zei tegen het AD dat ze op zoek waren naar een manier om kinderen minder angstig voor een operatie te maken. Volgens haar waren de eerste ervaringen positief. Stuurman zei dat de kinderen een realistisch beeld krijgen van het operatietraject en dat ze niet voor verrassingen komen te staan.

Longchirurgen spreken van een revolutie

De VR-bril werd ook zeer succesvol ingezet bij het uitvoeren van longkankeroperaties. Longchirurgen van het Erasmus MC spraken zelfs van een revolutie. Want met deze methode kunnen zij nu veel gerichter opereren. Met behulp van beelden van de CT-scan worden de longen virtueel in beeld gebracht. De chirurg die de VR-bril op heeft, leidt zijn snijdende collega door de longen naar de tumor.

Deze precisie heeft grote voordelen voor de patiënt. Ze houdt veel meer gezond longweefsel en ademcapaciteit over. Een ander voordeel is dat operaties sneller verlopen, wat het herstel van de patiënten ten goede komt.

Werkende robothand

En 2020 beleefde een spectaculaire primeur, namelijk een robothand die een echte hand kan vervangen. Bij vier mensen wiens hand is geamputeerd, is dat nu voor het eerst gelukt. Amerikaanse artsen slaagden erin de robothand te verbinden met zenuwen in de arm.

Tot nu toe hebben de vier proefpersonen de robothanden alleen nog in het lab getest, en daar waren de resultaten ‘spectaculair’. Zo konden ze hun vingers en duimen los van elkaar bewegen en lukte het om kleine voorwerpen op te pakken. En dat zonder van tevoren te oefenen. Het is nog wel even afwachten wanneer patiënten deze techniek in de praktijk kunnen gebruiken, want de onderzoekers werken nog aan een draadloos exemplaar.

Amerikaanse artsen slaagden erin de robothand te verbinden met zenuwen in de arm

En de robotica gaat ons ook ondersteunen bij bloed prikken. Rutgers University in New Jersey ontwikkelde samen met Mount Sienai Hospital in New York een apparaat dat veel accurater bloed kan prikken dan mensen.

Voor velen is bloed laten afnemen een nare ervaring doordat artsen en verpleegkundigen nog wel eens naast een ader prikken. Daar wordt nu dus aan gewerkt met een robot die de naald zet. Dat doet de robot door met ultrasoon geluid de ader op te sporen. Bij oppervlakkige aderen werd in maar liefst 97 procent van de gevallen goed geprikt.

Helaas was het apparaat minder succesvol dan mensen als het aankwam op slecht zichtbare aderen. Het apparaat wordt nog volop doorontwikkeld om ook in deze groep een hoger slagingspercentage te bereiken.

Polio verleden tijd in Afrika

En last but not least: 2020 was het jaar dat het hele continent Afrika poliovrij werd verklaard. Het is zo’n vier jaar geleden dat het poliovirus voor het laatst werd aangetroffen in Afrika. Polio heeft ingrijpende gevolgen gehad in Afrika. Een kleine 25 jaar geleden waren 75-duizend kinderen verlamd geraakt door het virus. Dat er nu al vier jaar geen besmettingen zijn geweest, komt door een uitgebreid vaccinatie-programma en een ongelofelijke samenwerking tussen wetenschappers, de geneesmiddelensector, voorlichters, ngo’s, vaccinateurs, vrijwilligers, voorlichters én bereidwillige ouders.

Volgens de directeur van de WHO in Afrika is het nu zaak om de levenskwaliteit te verbeteren van mensen die de ziekte hebben overleefd.


cta-banner

Download onze app zodat je overal kunt genieten van de beste muziek

Download de App
16:33 Bruno Mars
chunky bruno mars
16:30 Shalamar
the second time around shalamar
16:23 Kelis
trick me kelis
16:19 Valentine Brothers
money's too tight to mention valentine brothers
16:15 Moloko
sing it back moloko
16:10 The Gap Band
burn rubber (why you wanna hurt me) the gap band
16:05 Janet Jackson
what have you done for me lately janet jackson
16:02 Diana Ross
upside down diana ross
15:51 Timex Social Club
rumors timex social club
15:46 Celeste
love is back celeste