Maak kans om de livestream van Leon Bridges… - Klik Hier
Drankje van cacaovrucht verhoogt inkomen boeren
7

Drankje van cacaovrucht verhoogt inkomen boeren

De Nederlandse start-up Kumasi verkoopt sap van cacaovruchten dat normaal gesproken wordt weggegooid. Door van dit restproduct een drankje te maken, wil het bedrijf het inkomen van duizenden Ghanese boeren met 20 tot 30 procent verhogen.

Als straks de terrassen weer open mogen, staat bij een aantal Nederlandse cafés een nieuw drankje koud om het te vieren. Het vrolijk gelabelde Kumasi (slogan: ‘strangely fruity’) bestaat uit sap van de cacaovrucht, water, en – in het geval van de bruisende ‘gassi’-variant: een beetje koolzuur. Kumasi heeft de frisse dorstlessendheid van kokoswater, qua smaak doet het denken aan lychee. Maar waar het de makers vooral om te doen is: het drankje moet duizenden Ghanese cacaoboeren aan 20 tot 30 procent extra inkomen helpen.

Het verhaal van de start-up begint wanneer tv-journalist Lars Gierveld en regisseur Jochem Pinxteren in 2018 een gemeenschap van cacaoboeren in Ghana bezoeken. Ze zijn door voedingsmiddelenconcern Nestlé gevraagd om onafhankelijk onderzoek te doen naar diens programma voor cacaoboeren. De opdracht: “eerlijk zeggen wat er wel en niet goed gaat”, aldus Gierveld in een telefoongesprek.

Wat er niet goed gaat, is de journalist al snel duidelijk: hoewel het concern haar boeren per zak cacao een kleine bonus betaalt, is hun inkomen nog altijd te laag om fatsoenlijk van te kunnen leven. In een documentaire over het project is te zien hoe de eerste beelden op het Nestlé-kantoor in Nederland worden ontvangen: het team reageert verontwaardigd (“je begint vanuit een oordeel naar de grote bedrijven”) en maakt Gierveld het verwijt de cacao-industrie niet goed te begrijpen (“we hebben te maken met een wereldmarkt, met wereldmarktprijzen”). Er zijn zelfs tranen vanwege het – in Nestlé’s ogen – “oneerlijke” interview met een boer. De journalist wordt terug het veld in gestuurd met de nadrukkelijke opdracht te onderzoeken “welke kansen en mogelijkheden er nog meer zijn.”

Lees ook: ‘Tony’s Chocolonely lanceert petitie voor eerlijke productieketen‘ 

‘Goddelijk’ sap

Gierveld denkt terug aan het flesje vers cacaovruchtensap dat hij eerder op een plantage kreeg aangeboden, en dat hem “goddelijk” smaakte. Als het geen optie is om boeren meer te betalen voor hun cacaobonen, zouden ze hun inkomen dan wellicht kunnen verhogen door ook het sap van de vrucht te verkopen?

Vanaf dat moment is Gierveld naast journalist en onafhankelijk onderzoeker opeens ook sapmaker. In de documentaire zien we hem in de weer met jerrycans, bakken vol met vruchtvlees en lekkende potjes sap. Met hulp van Ebenezer Adu-Ansere, field officer bij de Ghanese cacaohandelaar Cocoa Merchants, onderhandelt hij met lokale boeren over de prijs die ze voor hun sap kunnen krijgen. Die kan niet te hoog zijn, want dan is de winstmarge te klein. En dat wringt, geeft Gierveld in een scène over de onderhandelingen toe. “Ik begin meer en meer te klinken als de opdrachtgever waar ik zo onafhankelijk van wilde zijn.”

Gewetensbezwaren zijn er, maar ondertussen is er ook sap in overvloed – en daarmee de kans om tal van boereninkomens te verhogen: twee derde van alle cacao die wereldwijd geproduceerd wordt, komt uit het West-Afrikaanse Ghana en buurland Ivoorkust. De cacaovrucht is gewild vanwege de cacaobonen die erin groeien, het bijkomende vruchtvlees en sap worden meestal weggegooid. Alleen al in Ghana stroomt volgens Gierveld jaarlijks zo’n 600 miljoen liter cacaovruchtensap de grond in. Dat komt omdat het moeilijk is om het goed op te vangen, zegt de journalist. “Het is best arbeidsintensief: als je het niet op grotere schaal doet, loont het haast de moeite niet.”Scène uit de documentaire: een vrouw maakt sap van cacaovruchtvlees. 

Van boer tot café

Juist dat laatste is in West-Afrika een uitdaging. “Iedere boer heeft zo’n twee hectare grond, en de vruchten worden op al die aparte boerderijen los van elkaar geopend”, legt Gierveld uit. Voor dit probleem blijkt in Ghana al een oplossing te bestaan: het Zwitserse bedrijf Koa rijdt van plantage naar plantage met mobiele persen om vruchtvlees en sap te verzamelen voor patisserieën. Eenmaal in de wagen wordt het sap direct gekoeld met behulp van zonne-energie. Bij een kleine fabriek in de buurt wordt het vervolgens gepasteuriseerd. Vanaf dat moment is het van nature zeer bederfelijke sap voor lange tijd houdbaar.

Ebenezer Adu-Ansere van Cocoa Merchants hielp Gierveld met het opzetten van de productieketen, en traint nu boeren om sap van een hoge kwaliteit te leveren. Dat gaat verder dan het opvangen en koken van het sap, zegt hij in een telefoongesprek vanuit Ghana. “Als een cacaoboom bijvoorbeeld iets mankeert, zie je dat terug in de kwaliteit van het sap. Ik leer de boeren ook hoe je daarmee moet omgaan.”

Deelnemende boeren zijn volgens Adu-Ansere “erg blij” dat ze kunnen verdienen aan een product dat ze eerder grotendeels moesten weggooien. Ook voor hemzelf is het project “een droom die uitkomt”. Bij het Ghanese onderzoeksinstituut waar hij voorheen werkte, deed hij onderzoek naar cacaovruchtensap, maar het ontbrak hem toen aan de nodige financiering en partners om een commercieel product van de grond te krijgen.

Met Kumasi lukt dat nu wel, en in een veelbelovend tempo. Afgelopen jaar won de start-up de ASN Bank Wereldprijs voor duurzaam ondernemerschap en inmiddels is het drankje in zo’n honderd winkels en horecazaken te verkrijgen, binnenkort onder meer bij de landelijke koffieketen Anne & Max. Ook vanuit andere landen is er al interesse.

Lees ook: ‘‘Koffie’ van dadelpitten: zou jij het proberen?

Grote klappers

Over vijf jaar wil de start-up met 15.000 tot 20.000 Ghanese boeren samenwerken en hun inkomens met 20 tot 30 procent hebben verhoogd. Maar als het aan Gierveld ligt, is de kous daarmee niet afgedaan. “Ook als we aan 30 procent zitten, is dat nog steeds niet genoeg. Boeren verdienen minder dan de helft van wat ze zouden moeten verdienen om een beetje van te kunnen leven.”

Wat het voor de boeren betekent als Kumasi echt groot wordt? “Daar zijn we nu naar aan het kijken”, zegt Gierveld. “We kunnen dan de prijs die ze krijgen verhogen, maar je zou ook kunnen zeggen: dan gaat een deel van de winsten direct naar de boer, en dan moeten ze zelf maar weten wat ze ermee doen.”

“Dat klinkt ambitieus, maar ik vind het belangrijk dat we daar nu al over nadenken. We willen een spiegel zijn voor de cacaoindustrie en voor andere industrieën. Het kan niet zo zijn dat je producten ergens weghaalt, waarde toevoegt en er alleen zelf van profiteert. Boeren moeten daar zoveel mogelijk van terugzien, ook van de waarde die pas duidelijk wordt aan het eind van de keten. Want daar worden de grote klappers gemaakt.”

Kumasi’s impact op boereninkomens wordt gemonitord door Het Koninklijk Instituut voor de Tropen en Solidaridad.

Lees ook: ‘Dr. Bronner: zeep met impact‘ 

Meer constructief nieuws? Iedere werkdag op de halve uren tussen 10:30 en 15:30 hoor je bij Sublime het Nieuws van de Vooruitgang.


cta-banner

Download onze app zodat je overal kunt genieten van de beste muziek

Download de App
07:45 Solomon Burke
none of us are free solomon burke
07:39 Four Tops
i can't help myself (sugar pie, honey bunch) four tops
07:35 Wouter Hamel
breezy wouter hamel
07:31 Michael Kiwanuka
black man in a white world michael kiwanuka
07:21 Cory Henry & The Funk Apostles
switch cory henry & the funk apostles
07:17 Gabrielle
dreams gabrielle
07:10 Nicola Conte & Marvin Parks
if i should lose you nicola conte & marvin parks
07:06 Pointer Sisters
happiness pointer sisters
07:02 Ben L'oncle Soul
seven nation army ben l'oncle soul
06:53 Harry Connick jr.
elijah rock harry connick jr.