9 tips hoe je beter kunt geven aan goede doelen

Wie de beelden van de bosbranden in Australië ziet langskomen in het nieuws of op sociale media voelt een sterke behoefte om te helpen. Maar hoe zorg je ervoor dat jouw bijdrage ook zo effectief mogelijk is?

Een boer die niet alleen zijn ouderlijk huis, maar ook zijn drieduizend schapen in vlammen heeft zien opgaan. Of de verbrande snuit van een baby-kangoeroe. Geven doen we vaak vanuit ons hart, en laten we duidelijk zijn: daar is niets mis mee. Maar als je er zeker van wilt zijn dat jouw gift een verschil maakt, helpt het om ook je hoofd aan het werk te zetten. Want een goed besteed tientje doet meer dan honderd euro die tussen wal en schip belandt. Maar hoe word je wegwijs in het oerwoud van goede doelen en pik je de meest effectieve eruit? Wij zetten de beste tips voor je op een rij. 

1. Kies iets specifieks

Organisaties die een verschil maken hebben een duidelijke focus en een heldere aanpak. Let er dus op dat plannen niet te vaag klinken en zoek uit waar je geld naartoe gaat, adviseert hoogleraar Humanitaire Hulp Thea Hilhorst: “Als een oproep totaal niet specifiek is en bijvoorbeeld zegt: ‘Geef voor de bosbranden in Australië’, dan zou ik daar niet aan geven. Maar als ik bijvoorbeeld lees dat een evacuatiecentrum omhoog zit en extra hulp nodig heeft, zou ik wél overwegen om te doneren. Dat is veel concreter.”

2. Staar je niet blind op de strijkstok 

Van een betrouwbare organisatie mag je transparantie verwachten over welk percentage van je donatie rechtstreeks naar het goede doel gaat. Maar Filantropie-adviseur Jasmijn Melse raadt af om je keuze voor een goed doel te veel te laten bepalen door de zogenaamde strijkstok, dus salarissen, administratiekosten enz. In een column zegt Melse hierover: “Als je een blikje cola van 1 euro koopt, vind je het prima dat je voor 10 cent cola krijgt en dat de rest gaat naar aandeelhouders, marketing en management. Bij goede doelen verwachten we dat voor elke euro die we doneren, we 90 cent cola krijgen”.

Volgens Melse kun je beter een goed betaalde directeur hebben die de context en een probleem kent en daardoor tienduizend levens kan redden, dan iemand die minder verstand van zaken heeft, en/of daar op vrijwillige basis aan het werk is en maar duizend levens redt. De uiteindelijke vraag is volgens Melse dus niet hoeveel kosten een organisatie maakt, maar welke resultaten ze behalen.

3. Vergelijk de effectiviteit van goede doelen

De non-profitorganisatie GiveWell doet wetenschappelijk onderzoek naar de kosten en de effectiviteit van goede doelen overal ter wereld en de verschillen zijn aanzienlijk. Zo zijn de beste goede doelen ter wereld honderdmaal zo effectief als non-profitorganisaties die het gewoon ‘goed’ doen. Momenteel bekleden een ontwormingsprogramma, een malariapreventieorganisatie en een organisatie die kinderen in Afrika voorziet van voedingssupplementen de top 3

Zo effectief mogelijk geven, is ook een van uitgangspunten van de Effective Altruism-theorie. Die beweging kijkt hoe je het meeste verschil kunt maken met de euro die je hebt. Daarbij kijk je eerst naar de omvang van het probleem: wat is de impact van een ramp of situatie op het leven van mensen en dieren?
Vervolgens kijk je hoe waarschijnlijk het is dat je met jouw donatie een verschil zult maken. Melse: “Als je een ‘tientjes-donateur’ bent, geef dan in ieder geval je geld aan iets met een bewezen aanpak, waarvan je vrij zeker weet dat het werkt. Als je een grote filantroop bent zou ik ook aanraden om te investeren in vernieuwende, innovatieve zaken.”

4. Denk verder dan geld

Impact maak je niet alleen door het geven van geld. Ga na of jij iets unieks kunt toevoegen dat de meeste anderen niet kunnen. Bijvoorbeeld jouw talenten of kennis in te zetten. Melse: “Misschien weet je heel veel van een bepaald onderwerp en merk je dat er in de media veel onwetendheid over is. Dan is het waardevol als je ervoor zorgt dat mensen de juiste informatie hebben.”

5. Geef proactief

Wees die fondsenwervers op straat een stap voor, en bedenk hoeveel je jaarlijks wilt doneren en aan welke doelen. Op die manier bepaal je op een proactieve manier waar jouw geld naartoe gaat, in plaats van je bijdrage te laten afhangen van de eerste de beste fondsenwerver die op je af komt. Melse: “Als er noodhulp moet worden geleverd is het zeker goed om bij te dragen aan een actie. Maar over het algemeen zou ik zeggen: neem de tijd om na te denken, stel een budget voor jezelf vast en ga op zoek naar organisaties die effectief zijn.” Daarbij kun je natuurlijk wel een ‘vrije ruimte’ inlassen voor noodsituaties of andere ongeplande donaties. 

6. Selecteer persoonlijke thema’s 

Als je het oerwoud aan goede doelen induikt is de kans groot dat je al snel door de bomen het bos niet meer ziet. Begin daarom met het selecteren van één of meerdere thema’s die je belangrijk vindt, zoals de vee-industrie, de bestrijding van malaria of de verspreiding van sanitaire voorzieningen. Vervolgens zoek je daar de organisaties bij die het meest effectief zijn op hun terrein. 

7. Bereken welk verschil je kunt maken

De organisatie Giving What We Can heeft een model ontwikkeld waarmee je kunt uitrekenen hoe welvarend je bent ten opzichte van de rest van de wereld. Het idee erachter is om je perspectief op inkomensverdeling breder te trekken en concreet te maken welk verschil je in de wereld kunt maken met geld. Zo behoort een alleenstaande Nederlander die 40.000 euro netto verdient tot de rijkste 1,5 procent van de wereld, en is zijn inkomen 17,9 keer hoger dan het wereldwijde gemiddelde. Als je 10 procent van dit inkomen aan goede doelen zou afstaan, zou je jaalijks 20 gezonde levensjaren van mensen kunnen redden. Bereken hier hoe welvarend jij bent ten opzichte van de rest van de wereld.

8. Houd je eigen jaarevaluatie

Stel, je hebt nu een of meerdere organisaties gekozen waar je graag aan bijdraagt. Vergeet niet met enige regelmaat wat de laatste resultaten zijn en of je nog tevreden bent met de donaties die je doet.

9. Geef met je hart

Het doen van een effectieve donatie is behoorlijk rationeel. Maar dat neemt niet weg dat geven een mooi gebaar is, vindt Thea Hilhorst. “Wat je nu ziet gebeuren [tijdens de bosbranden in Australië, red.], is dat mensen geven met hun hart. Die denken niet: kan ik niet beter aan Jemen geven? Doneren is ook een gebaar van empathie en sympathie, dat kun je niet altijd vergelijken.” 

Bericht achterlaten