Dit zijn de belangrijkste medische doorbraken van 2019

Medische doorbraken jaaroverzicht 2019

De afgelopen twaalf maanden was er weer volop positief medisch nieuws. Van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van stamceltechniek tot het dotteren met behulp van 3D-beeld.

Ziekenhuizen en laboratoria kwamen met regelmaat in het nieuws vanwege revolutionaire uitvindingen. Dat geeft ons niet alleen een goed gevoel, we worden er ook letterlijk beter van. Een terugblik op het medische Nieuws van de Vooruitgang in 2019.

Het eerste goede nieuws is dat Nederlandse patiënten het kortst in het ziekenhuis liggen van heel Europa. Gemiddeld moet een patiënt hier 4,5 dag in het ziekenhuis blijven – in bijvoorbeeld Duitsland is die ‘ligtijd’ twee keer zo lang. Dat we het zo goed doen is volgens de Patiëntenfederatie Nederland te verklaren door ons efficiënte stelsel. Ook zijn operatietechnieken verbeterd en wordt er overal in het land geëxperimenteerd met thuisbehandelingen.

Wat ook helpt is dat er wordt gezocht naar manieren om operaties te voorkomen. Zo bedacht het UMC Utrecht een mogelijkheid om een nieuwe knie te krijgen zonder operatie. Door een zogenaamde knie-distractie worden de botdelen van het boven- en onderbeen met metalen pinnen een paar millimeter uit elkaar getrokken, waarna het beschadigde kraakbeen zich kan herstellen. Patiënten blijken na distractie net zo goed te kunnen lopen als mensen met een kunstknie. Bovendien hebben ze minder last van pijn.

3D rukt op

Het UMC Utrecht presenteerde een doorbraak in de behandeling van vaatziekten. De artsen van het UMC kunnen tijdens een operatie nu op 3D-kleurenbeelden zien wat ze aan het doen zijn. Tot voor kort moesten ze het nog doen met zwart-witte röntgenbeelden. Met de nieuwe techniek kunnen ze beter zien wat er tijdens een ingreep in de bloedvaten gebeurt. En dat maakt veel verschil. Bijkomend voordeel is dat patiënten niet meer worden blootgesteld aan schadelijke röntgenstraling. Vijf grote Europese ziekenhuizen gaan nu verder experimenteren met de techniek.

LEES OOK: Dit waren de 6 beste geluiden van 2019

Een andere Nederlandse primeur op 3D-gebied komt ook uit Utrecht, om precies te zijn het Wilhelmina Kinderziekenhuis. Daar worden sinds kort ernstige hartafwijkingen bij ongeboren baby’s eerder ontdekt. Dat doen ze daar met behulp van een MRI-scan van het hart, en van die scan wordt vervolgens een 3D-model gemaakt. Daarop is in detail te zien wat er aan de hand is. Met een gewone echo is dat een stuk lastiger. Baby’s met een hartafwijking kunnen zo beter worden geholpen.

Stamceltechniek

Een bericht dat dit jaar veel losmaakte betrof twee hiv-patiënten die na een behandeling vrij bleken te zijn van hiv. Het is de tweede keer ooit dat dit gelukt is. Het gaat om een Duitse en Britse patiënt die beiden ook bloedkanker hadden. Zij werden behandeld met een stamceltransplantatie – en inmiddels is bij hen respectievelijk 5,5 en 19 maanden lang geen hiv meer aangetroffen. Bijzonder is dat er voor de behandeling van de twee patiënten nauwelijks chemotherapie nodig was. Voorlopig lijkt de behandeling alleen mogelijk voor hiv-patiënten die ook bloedkanker hebben.

Ook op een ander vlak bood een baanbrekende stamcelbehandeling genezing. De Britse James O’Brien kreeg na 20 jaar zijn zicht weer terug dankzij deze techniek. Op zijn 18e kreeg hij ammoniak in zijn gezicht. James raakte daarbij blind aan 1 oog. Artsen vervingen met succes het littekenweefsel van zijn blinde oog door een stukje gezond weefsel van zijn goede oog. Hij is de eerste persoon die deze behandeling kreeg via het publieke gezondheidsstelsel van het Verenigd Koninkrijk. De hoop is dat de techniek nu meer mensen gaat helpen.

Kankerbestrijding

De strijd tegen kanker duurt voort en er vallen gelukkig enkele mooie wapenfeiten te melden. Zo had Medisch Spectrum Twente een Europese primeur op het gebied van borstkankerbehandeling. Daar werd een borstsparende operatie uitgevoerd, waarbij de chirurg een chip inbracht om de tumor in de borst te markeren. Tot nu toe werd bij zo’n operatie een dun metalen draadje of een radioactief jodiumzaadje ingebracht om de exacte plek van de tumor te bepalen. De nieuwe methode is een stuk vriendelijker voor de patiënt.

LEES OOK: Duurzaam ondernemer Bob bevordert leven na de dood

Het bevolkingsonderzoek naar darmkanker van het RIVM bleek in 2019 een groot succes. Mensen tussen de 55 en 75 jaar werd om het jaar gevraagd om ontlasting op te sturen ter controle. En die aanpak blijkt dus resultaat te hebben. Het RIVM verwacht dat het bevolkingsonderzoek ieder jaar ruim tweeduizend sterfgevallen kan helpen voorkomen.
Ook voor de bestrijding van baarmoederhalskanker is goed nieuws te melden, en wel uit India. Microsoft en het Indiase SRL Diagnostics hebben samen een systeem ontwikkeld om baarmoederhalskanker sneller op te sporen. Het computersysteem kan zelfstandig de microscoopbeelden van uitstrijkjes analyseren en zien of er afwijkingen zijn. Vervolgens hoeft de arts alleen nog de afwijkende opnames te controleren. Het systeem wordt nog getest, maar kan op den duur vele levens redden.

Hoopgevend

Tot slot noemen we drie opvallende, en vooral hoopgevende resultaten van jarenlang onderzoek. De Universiteit van Californië heeft een medicijn ontwikkeld, dat niet alleen dementie lijkt tegen te gaan – maar het voor het eerst ook terugdraait. Het nieuwe medicijn genaamd IPW bestrijdt de ‘ontstekingsmist’ in de hersenen die kan leiden tot dementie. Deskundigen hebben goede hoop dat het middel ook kan helpen bij beroertes, hersenschuddingen en andere vormen van hersenschade. Los hiervan is er een medicijn ontwikkeld dat de ziekte van Alzheimer kan remmen. Het middel zorgt ervoor dat het denkvermogen van patiënten gemiddeld 23 procent minder hard achteruit gaat. Dat blijkt uit internationaal onderzoek onder ruim 2-duizend patiënten.

Voor het eerst heeft de Wereldgezondheidsorganisatie een vaccin tegen ebola goedgekeurd. Het gaat om het vaccin Ervebo. Daar werd aan gewerkt sinds de uitbraak van ebola in West-Afrika vijf jaar geleden. Landen die het vaccin willen gebruiken kunnen nu vergunningen verlenen om Ervebo te verspreiden.

Wetenschappers van het Radboudumc hebben een ontdekking gedaan waardoor het genezen van de ziekte MS een stap dichterbij lijkt. De onderzoekers vonden voor het eerst een afwijking in het zogeheten MBP-gen. Dat gen produceert een eiwit dat de zenuwen beschermt. Een genfout hier kan aan de basis van MS liggen. Er kan nu gerichter gezocht worden naar medicijnen die ervoor zorgen dat de beschermlaag intact blijft.

LEES OOK:

Meer constructief nieuws? Iedere werkdag op de halve uren tussen 10:30 en 18:30 hoor je bij Sublime het Nieuws van de Vooruitgang.

Bericht achterlaten